LEIF West-Vlaanderen wil op een laagdrempelige wijze via informatieverstrekking, adviesverlening, consultatie en sensibilisatie ondersteuning bieden bij het uitklaren van de vele vragen rond het levenseinde.

Juridische waarde van de negatieve wilsverklaring

Heeft een negatieve wilsverklaring zin als een arts deze naast zich neer kan leggen?

 

 

Geldt een negatieve wilsverklaring alleen voor terminale patiënten?

De wetgever heeft de bindende waarde van een negatieve wilsverklaring niet voorbehouden voor terminale patiënten alleen. Dit impliceert evenwel dat de opsteller dit duidelijk in zijn negatieve wilsverklaring moet aangeven dat die weigering ook geldt wanneer men niet terminaal ziek is.

De patiënt zelf moet zorgen voor de bekendmaking van zijn negatieve wilsverklaring bij de behandelende arts. Dit kan hij alleen doen via zijn vertegenwoordiger die bij de behandelende artsen het bestaan van het document bekend maakt en zonodig helpt bij het interpreteren ervan indien er onduidelijkheden zouden ontstaan over de precieze wil van de intussen wilsonbekwaam geworden opsteller. Hierbij kan de LEIF kaart een grote rol spelen zeker wanneer je deze op zak hebt. Hierop is de naam van de vertegenwoordiger met zijn telefoonnummer aangeduid.

Een negatieve wilsverklaring is niet alleen juridisch bindend. Meer nog: een arts kan aansprakelijk worden gesteld voor een ongewenste of niet gevraagde behandeling zowel strafrechtelijk als burgerlijk.  Een uitzondering op de regel is een spoedgeval. Art. 8 §5 van de wet Patiëntenrechten zegt ‘Wanneer in een spoedgeval geen duidelijkheid aanwezig is omtrent de al dan niet voorafgaande wilsuitdrukking van de patiënt of zijn vertegenwoordiger  (…), gebeurt iedere noodzakelijke tussenkomst van de beroepsbeoefenaar onmiddellijk in het belang van de gezondheid van de patiënt. (…) Hij handelt van zodra dit mogelijk is overeenkomstig de bepalingen van de voorafgaande paragrafen.  Dit betekent dat in een spoedgeval waar geen duidelijkheid bestaat over een al of niet voorafgaande wilsuitdrukking van de patiënt de arts de nodige zorgen moet toedienen. Van zodra bekend is dat er een negatieve wilsverklaring bestaat moet hij naar die weigering handelen.

De negatieve wilsverklaring en de toepassing ervan is zeer complex en afhankelijk van heel wat voorwaarden. Vele artsen kennen de wet Patiëntenrechten onvoldoende of helemaal niet. Vandaar de verwarring die ontstaat bij de toepassing ervan.  Daarom is het belangrijk van meet af aan een arts met kennis van zaken te betrekken bij het opstellen van Uw negatieve wilsverklaring. 
 

Het UZ reageerde later wel met een persbericht. daarin meldde het ziekenhuis dat er een aantal vragen gerezen zijn, 'zowel juridisch als medisch', met betrekking tot de rechtsgeldigheid van die verklaring en van de vertegenwoordigingsbevoegdheid.
Volgens het UZ is het Ethisch Comité op vraag van de behandelende artsen de voorbije week twee keer in spoed en plenair samengekomen over de zaak om een advies te formuleren. 'Ons dossier is overhandigd aan onze raadsman, die op constructieve wijze onze belangen zal behartigen', aldus het ziekenhuis.
Het UZ herinnert eraan dat het zorgvuldigheidsbeginsel bij elke medische behandeling voorop staat. 'Er wordt niet lichtzinnig omgesprongen met beslissingen die verstrekkende en onomkeerbare gevolgen kunnen hebben voor de patiënt. De patiënt wordt gesedeerd en krijgt medicatie om zijn behandeling mogelijk te maken', aldus nog het ziekenhuis.


dr. Luc Proot, coördinerend LEIF arts
LEIF West-Vlaanderen

De casus in het UZ Gent heeft de juridische betekenis van een negatieve wilsverklaring in de schijnwerpers gezet. Kan een arts zomaar een negatieve wilsverklaring naast zich neerleggen?  Zonder de medische context van de comateuze patiënt in het UZ Gent te kennen is het antwoord genuanceerder dan ja of neen.

Eveline Delbeke schrijft hierover in haar boek “Juridische Aspecten van Zorgverlening aan het Levenseinde”: ‘ Bij het opstellen van een negatieve wilsverklaring is het zeer belangrijk dat de geldigheidsvereisten worden nageleefd. Indien de beroepsbeoefenaar moet vaststellen dat één van de voorwaarden niet is vervuld, is de weigeringsverklaring niet bindend. Dit betekent uiteraard niet dat een arts zomaar de behandeling kan starten of verder zetten? In geval van een ongeldige negatieve wilsverklaring moet hij de vertegenwoordiger van de patiënt contacteren, die in beginsel over de verdere behandelingskoers zal beslissen’.

Hoe ben ik zeker dat ik een geldige negatieve wilsverklaring heb opgesteld?

Om te beginnen moet men op het ogenblik van het opstellen van de wilsverklaring wilsbekwaam zijn en moeten de weigeringsbeslissingen weloverwogen zijn. Opdat een arts die plots in acute omstandigheden met de wilsverklaring van de patiënt wordt geconfronteerd hierover niet zou moeten twijfelen is het goed dat men bij het opstellen van zijn negatieve wilsverklaring zich laat bijstaan door een arts bv. zijn huisarts. Dit verkleint de kans erg sterk dat naderhand een behandelende arts de wilsbekwaamheid van de opsteller en de weloverwogenheid van zijn weigeringsbeslissingen in vraag zal stellen zeker wanneer deze arts de negatieve wilsverklaring mede ondertekent.

Daarenboven wordt in de wet Patiëntenrechten gesteld dat de geweigerde behandeling(en) welomschreven moet zijn alsook de omstandigheden waarin men deze tussenkomsten weigert. Het doel is de arts die met een negatieve wilsverklaring wordt geconfronteerd duidelijke en concrete richtlijnen te geven. Dat is de reden waarom de negatieve wilsverklaring begint met een duidelijke omschrijving van de omstandigheden waarin deze verklaring geldt: ‘Indien mijn lichamelijke of geestelijke toestand zo is aangetast dat er geen hoop meer is op genezing en ik niet langer wilsbekwaam ben wil ik geen levensverlengende behandeling, maar enkel comfortbehandeling. Ik wil geen onderzoeken meer (bv. een radiografie, endoscopie) tenzij ze mijn comfort zouden kunnen verbeteren. ‘

bekijk hier de negatieve wilsverklaring

Bij de interpretatie van de negatieve wilsverklaring speelt de aangeduide vertegenwoordiger een cruciale rol. Eveline Delbeke schrijft in haar doctoraatthesis: “dat het in geval van twijfel in de eerste plaats aan de vertegenwoordiger van de wilsonbekwame patiënt is om de negatieve wilsverklaring te interpreteren. Kan de arts zich niet vinden in de beslissing van de vertegenwoordiger dan moet hij naar de rechtbank gaan.”  Daarom is de keuze van de vertegenwoordiger belangrijk en is het goed met hem de weigeringsbeslissingen voorafgaandelijk duidelijk te bespreken zodat hij echt in Uw naam kan spreken. Als bewijs dat hij deze taak op zich neemt dient de vertegenwoordiger de negatieve wilsverklaring mee te ondertekenen. 
 
     

 

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

copyright & disclaimer